Quạt ly tâm là gì? Cách nhận biết các loại quạt ly tâm

Quạt ly tâm (Centrifugal Fan) là một loại thiết bị cơ khí dùng để hút và đẩy không khí (hoặc các loại khí khác) dựa trên nguyên lý lực ly tâm.

Khác với quạt hướng trục (như quạt cây, quạt trần thông thường – gió vào hướng nào ra hướng đó), quạt ly tâm hút không khí dọc theo trục của cánh quạt, sau đó dòng khí được đẩy ra theo hướng vuông góc với trục (hướng ly tâm) nhờ lực ly tâm khi cánh quạt quay.

Dưới đây là chi tiết về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và cách nhận biết các loại quạt ly tâm phổ biến hiện nay.

1. Cấu tạo và Nguyên lý hoạt động

Cấu tạo cơ bản

Một chiếc quạt ly tâm thường gồm 4 bộ phận chính:

• Vỏ quạt (Vỏ sò): Thường có hình dạng giống con ốc sên, nhiệm vụ là tập trung và điều hướng luồng gió ra ngoài.

• Cánh quạt (Impeller): Bộ phận quan trọng nhất, quyết định lưu lượng và áp suất của quạt.

• Hệ thống truyền động: Gồm mô-tơ, dây cu-roa, gối đỡ, trục quạt (tùy loại chuyển động trực tiếp hay gián tiếp).

• Hệ thống giá đỡ (Chân đế): Giúp quạt đứng vững, giảm rung lắc khi vận hành.

Nguyên lý hoạt động

Khi mô-tơ quay, cánh quạt quay với tốc độ cao. Không khí từ bên ngoài bị hút vào tâm của cánh quạt (dọc theo trục). Dưới tác dụng của lực ly tâm, không khí bị đẩy văng ra phía rìa cánh quạt, tạo ra áp suất cao và bị ép luân chuyển dọc theo vỏ quạt hình xoắn ốc để đi ra cửa thoát gió. Tại tâm quạt, một vùng áp suất thấp (vùng chân không) được tạo ra, tiếp tục hút không khí mới vào.

2. Cách nhận biết các loại quạt ly tâm

Để phân loại và nhận biết quạt ly tâm, người ta thường dựa vào 3 tiêu chí chính: Áp suất, Cơ chế truyền động, và Hình dáng cánh quạt.

Thay đổi theo Áp suất (Phổ biến nhất)

Theo Cơ chế truyền động

• Quạt ly tâm chuyển động trực tiếp (Direct Drive): * Cách nhận biết: Mô-tơ được gắn trực tiếp vào trục của cánh quạt.

  • Ưu điểm: Thiết kế gọn gàng, hiệu suất cao, không lo mòn dây cu-roa. Tuy nhiên, tốc độ quạt phụ thuộc hoàn toàn vào tốc độ mô-tơ và không chịu được môi trường nhiệt độ quá cao (vì nhiệt truyền thẳng vào mô-tơ).

• Quạt ly tâm chuyển động gián tiếp (Belt Drive):

  • Cách nhận biết: Mô-tơ nằm tách biệt bên ngoài, kết nối với cánh quạt thông qua hệ thống dây cu-roa (dây đai) và gối đỡ.

  • Ưu điểm: Có thể điều chỉnh tốc độ quạt bằng cách thay đổi kích thước puly. Mô-tơ được bảo vệ khỏi dòng khí nóng hoặc hóa chất ăn mòn độc hại.

Theo Hình dáng lá cánh (Impeller Blades)

Nếu quan sát kỹ phần cánh quạt bên trong, bạn sẽ thấy 3 dạng thiết kế cánh khác nhau:

• Cánh cong về phía trước (Forward Curved): Nhiều lá cánh nhỏ, cong theo chiều quay của cánh quạt. Loại này cho lưu lượng gió lớn, kích thước quạt nhỏ gọn nhưng dễ bám bẩn (không hợp hút bụi nặng).

• Cánh thẳng/Cánh hướng tâm (Radial): Các lá cánh thẳng tắp như nan hoa bánh xe. Thường dùng cho quạt cao áp để hút bụi bẩn, vật liệu thô vì cánh rất bền, khó bám bẩn và dễ vệ sinh.

• Cánh cong về phía sau (Backward Curved): Các lá cánh cong ngược lại với chiều quay. Đây là loại có hiệu suất năng lượng tốt nhất, chạy êm và không sợ bị quá tải mô-tơ, rất thích hợp cho các hệ thống thông gió lớn.

Tóm lại: Để nhận biết nhanh một chiếc quạt ly tâm, bạn chỉ cần nhìn vào hình dáng vỏ sò đặc trưng của nó. Còn muốn biết nó thuộc loại nào, hãy xem cách mô-tơ truyền động (trực tiếp hay qua dây đai) và hỏi về thông số cột áp (Pa) để biết đó là quạt thấp áp, trung áp hay cao áp nhé!

► Xem thêm chi tiết tại đây: Quạt ly tâm